Yazılar.

Doğal kaynakların kısıtlılığı ve madencilik faaliyetlerinin yüksek riskli finansal yapısı, teknik verilerin hukuk normlarıyla entegrasyonunu zorunlu kılmaktadır. Maden mühendisliği disiplininin en dinamik parametrelerinden biri olan cut-off grade (sınır tenör), yalnızca teknik bir hesaplama aracı değil; maden ruhsatının hukuki sınırlarını, rödövans sözleşmelerinin mali dengesini, devlet hakkının matrahını ve kamu yararı denetimini doğrudan belirleyen kurucu bir girdidir. Bu makalede, cut-off grade kavramının teknik muhtevası tahlil edilecek ve bu teknik kavramın özel hukuk sözleşmeleri ile kamu hukuku yaptırımları nezdindeki kurucu rolü idari, sözleşmesel ve anayasal boyutlarıyla ele alınacaktır.

Madencilikte bir maden şirketi fizibilite raporuna güvenip devlete üretim sözü veriyor, rödövans sözleşmesi imzalıyor, kredi çekiyor. Sonra cevher beklenenin çok altında çıkıyor. Bu yanılgının bedelini kim öder?

Madencilik gibi doğaya doğrudan müdahale içeren faaliyetlerin yol açtığı zararların giderilmesinde üç ayrı hukuki kurum karşımıza çıkar: Kamu hukuku kaynaklı bir yükümlülük olan ve 7554 sayılı Kanun değişikliğiyle Maden Kanunu'nda artık doğrudan "rehabilitasyon" adıyla tanımlanan doğaya yeniden kazandırma yükümlülüğü; özel hukukta zararın bizzat giderilmesini ifade eden aynen tazmin (eski hale getirme); ve uygulamada asıl kural niteliğindeki nakden tazmin. Bu çalışma, söz konusu üç kurumun hukuki niteliklerini 3213 sayılı Maden Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri ışığında incelemektedir. Çalışmada, rehabilitasyonun tazmin borcunun kurucu bir unsuru olmamakla birlikte, hem işlevsel olarak eski hale getirmenin kamu hukuku eliyle kurumsallaştırılmış prospektif bir görünümü olduğu hem de "saf ekolojik zarar"ın parasal hesabında (likidasyonunda) başlıca ölçütlerden birine dönüştüğü tezi savunulmaktadır. Anahtar kelimeler: çevre zararı, rehabilitasyon, rehabilitasyon bedeli, saf ekolojik zarar, aynen tazmin, eski hale getirme, kirleten öder ilkesi, kusursuz sorumluluk.

Türkiye'de "asgari ücret" denince akla önce devletin her yıl açıkladığı tek rakam gelir. Oysa mühendislik dünyasında bu kavramın ikinci bir katmanı daha vardır: TMMOB ve bağlı meslek odalarının kendi üyeleri için belirlediği taban ücretler ve asgari ücret tarifeleri. 2026 yılında devletin belirlediği net asgari ücret 28.075,50 TL iken, Maden Mühendisleri Odası'nın bir maden mühendisi için öngördüğü en düşük net ücret 90.100 TL'dir. Aradaki üç kattan fazla fark, yalnızca rakamsal bir fark değildir; iki tarafın ücreti hesaplama yöntemindeki köklü farklılığın sonucudur. Bu yazıda önce devletin asgari ücreti nasıl hesapladığını, ardından odaların bu işi nasıl yaptığını ve odaların kendi aralarında da hesaplama yöntemi bakımından nasıl ayrıştığını ele alacağız.

Efes'in mermerini ocakçı çıkardı; Celsus'u mimarlar, heykelleri ustalar yaptı. Bugün ise madencilikten mermerden heykel yontması bekleniyor. Oysa madencilik hammadde ve yarı mamul üretir. Uç ürün, madenciliğin sınırlarını aşar — bunu Maden Kanunu da söylüyor: "Madencilik Faaliyetleri" tanımı zenginleştirmede bitiyor, uç ürün tesislerini Kanun'un kendisi "madenciliğe dayalı sanayi" olarak adlandırıyor. Çelişki şurada: Mevzuat "uç ürün" ve "ek katma değer" kavramlarını tanımlamıyor ama ödüllendiriyor — Devlet hakkında %50, entegre tesiste %75 indirim. Tanımsız teşvik öngörülemez; öngörülemeyen teşvike de yatırım yapılmaz. Madencilikten madencilik bekleyelim. Uç ürünü, ondan sorumlu olandan isteyelim.

Haziran 2026'da Lima'da düzenlenen 27. Dünya Madencilik Kongresi, sektörün geleceğini tartışırken 16 teknik başlıktan birini “kömür madenciliğinde adil geçiş”e ayırdı. Binlerce kilometre ötede, Soma ve Zonguldak'ta ise bu başlık bir gündem maddesi değil, yaşanan bir gerçek. Kömürden çıkış kaçınılmaz hale gelirken asıl soru şu: Bu geçişin faturasını kim ödeyecek?