Maden Hukukunda İdari Para Cezalarında Yetki Sorunu: Tutanak Düzenleme ve Ceza Verme Ayrımı
Giriş
Maden hukukunda idari yaptırımların sıhhati, denetimi yapan birim ile cezayı tesis eden birim arasındaki yetki sınırının doğru çizilmesine bağlıdır. Danıştay 8. Dairesi’nin 22/09/2025 tarihli kararı, mülki idare amirliklerinin (Kaymakamlık ve Valilik) sınırlarını net bir şekilde belirlemiştir. Bu karara göre, yerel birimlerin kaçak faaliyeti tespit etme yetkisi bulunsa da, bu tespiti bir “cezaya” dönüştürme yetkisi her zaman bulunmamaktadır.
1. Tutanak Düzenleme vs. Karar Verme Yetkisi
Maden Kanunu’nun uygulanmasında en sık yapılan hata, tutanağı tutan makamın cezayı da kesebileceği varsayımıdır.
• Kolluk ve Yerel Personelin Görevi: Jandarma veya yerel idare personeli (Kaymakamlık personeli), sahada inceleme yaparak kaçak üretimi tespit edebilir ve bu durumu bir tutanakla kayıt altına alabilir.
• İdari Kararın Sınırı: Ancak bu tutanak, idari para cezası tesisi için sadece bir “hazırlık işlemi” niteliğindedir.
• Merkezi İdare Kararı: Danıştay, II. Grup (b) bendi (blok granit gibi) madenlerde, yerel birimlerin tutanağı düzenleyebileceğini ancak idari para cezası verme yetkisinin münhasıran Merkezi İdarede (MAPEG) olduğunu hükme bağlamıştır.
2. Yetki Devrinin Hukuki Sınırları
Maden Kanunu Ek 2. maddesi çerçevesinde Bakanlığın bazı yetkilerini devretmesi, yerel birimlere sınırsız bir cezalandırma gücü vermez.
• Merkezi idarenin uzmanlık alanına giren maden gruplarında (Granit vb.), ruhsatlandırma ve denetim yetkisi devredilemediği gibi cezalandırma yetkisi de devredilemez.
• Bu durumda yerel makamlar (Kaymakamlıklar), sadece “tespit edici” konumundadır; “cezalandırıcı” makam değildir.
3. Sonuç: Yetkisiz Makamca Tesis Edilen Cezanın Akıbeti
Danıştay’ın bu emsal kararı uyarınca; yerel birimlerin tuttuğu tutanak teknik olarak doğru olsa ve kaçak üretim sabit olsa dahi, cezanın altındaki imza yetkili makama (MAPEG) ait değilse, işlem “yetki unsuru” yönünden sakatlanır. Yetkisiz makam (Valilik ve Kaymakamlık) tarafından tesis edilen idari para cezası, hukuk aleminde “yok hükmündedir” ve iptal edilmesi gerekir.
